Yapay Zeka Sahte Video Deepfake Suçu Cezası

Yapay Zekâ ile Sahte Video Yapmak Suç mu? Deepfake Suçu ve Cezası 2026

Yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte bir kişinin gerçekte söylemediği sözleri söylüyormuş, bulunmadığı bir ortamda bulunuyormuş veya yaşamadığı bir olayı yaşıyormuş gibi gösterilmesi kolaylaşmıştır. İnternet ortamında “deepfake” olarak adlandırılan bu içerikler; fotoğraf, video veya ses kayıtlarının yapay zekâ yardımıyla değiştirilmesi, birleştirilmesi ya da yeniden üretilmesi suretiyle oluşturulmaktadır.

Deepfake teknolojisi sinema, eğitim ve eğlence gibi hukuka uygun amaçlarla kullanılabilir. Bununla birlikte bir kişinin rızası dışında sevgiliymiş, öpüşüyormuş, cinsel ilişkiye giriyormuş, suç işliyormuş veya belirli bir açıklama yapıyormuş gibi gösterilmesi ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir. İçeriğin yalnızca arkadaş grubunda paylaşılması, sosyal medyada yayımlanması, iş yerindeki personele gönderilmesi veya mağduru korkutmak amacıyla kullanılması arasında uygulanacak hükümler bakımından farklılıklar bulunabilir.

Bu yazıda yapay zekâ ile sahte video hazırlamanın suç oluşturup oluşturmadığı, hangi cezaların gündeme gelebileceği, mağdurun ne yapması gerektiği, şikâyet süresi, dijital delillerin nasıl korunacağı ve içeriğin internetten nasıl kaldırılabileceği güncel Türk hukuku bakımından incelenmektedir.

Deepfake Nedir?

Deepfake, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknikleri kullanılarak bir kişinin görüntüsünün, yüz hareketlerinin veya sesinin gerçeğe çok yakın biçimde taklit edilmesidir. Bir kişinin fotoğrafı başka bir kişinin vücuduna yerleştirilebilir, mevcut videodaki konuşma değiştirilebilir veya kişinin sesine benzeyen yapay bir ses kaydı üretilebilir.

Bir içeriğin hukuken deepfake olarak değerlendirilmesi için mutlaka profesyonel düzeyde hazırlanmış olması gerekmez. Basit bir mobil uygulama aracılığıyla kişinin yüzünün başka bir görüntüye eklenmesi de hukuki sorumluluk doğurabilir. Önemli olan kullanılan programın niteliği değil; kişinin görüntüsünün hangi amaçla kullanıldığı, içeriğin ne şekilde oluşturulduğu ve kimlerle paylaşıldığıdır.

Gerçek bir fotoğrafın yalnızca kesilip başka bir görsele eklenmesi klasik bir montaj olarak görülebilir. Yapay zekâ kullanılarak yüz hareketleri, ses veya beden görüntüsünün değiştirilmesi ise deepfake niteliğindedir. Ancak her iki yöntemde de kişinin şerefine, özel hayatına veya kişisel verilerine yönelik hukuka aykırı bir saldırı varsa benzer hukuki yollar gündeme gelebilir.

Yapay Zekâ ile Sahte Video Yapmak Suç mu?

Türk Ceza Kanunu’nda “deepfake hazırlamak” veya “yapay zekâ ile sahte video yapmak” adıyla düzenlenmiş müstakil bir suç bulunmamaktadır. Bu durum, deepfake içerik hazırlayan kişinin cezalandırılamayacağı anlamına gelmez. Ceza sorumluluğu, içeriğin niteliğine ve failin amacına göre Türk Ceza Kanunu’ndaki mevcut suç hükümleri üzerinden belirlenir.

Örneğin kişinin yüzü cinsel içerikli bir görüntüye yerleştirilmişse özel hayatın gizliliğinin ihlali, kişisel verilerin hukuka aykırı kullanılması, hakaret veya müstehcenlik hükümleri tartışılabilir. Sahte video mağduru para vermeye zorlamak için kullanılmışsa şantaj; kişinin yakını gibi davranılarak para istenmişse dolandırıcılık suçu gündeme gelebilir.

Ceza hukukunda her olay kendi koşulları içinde değerlendirilir. İçeriğin oluşturulması, cihazda saklanması, bir kişiye gönderilmesi, kalabalık bir grupta paylaşılması veya kamuya açık sosyal medya hesabında yayımlanması aynı hukuki sonucu doğurmayabilir. Ayrıca kullanılan gerçek fotoğrafın nereden elde edildiği ve mağdurun bu fotoğrafı daha önce sosyal medyada paylaşmış olması da tek başına sınırsız kullanım izni vermez.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu

Türk Ceza Kanunu’nun 134. maddesi özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyi suç olarak düzenlemektedir. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kişi hakkında hapis cezası öngörülmektedir. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi hâlinde ceza artırılmaktadır.

Özel hayata ilişkin görüntü veya seslerin hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesi de ayrıca cezalandırılmaktadır. İçeriğin basın ve yayın yoluyla yayımlanması hâlinde de aynı yaptırım uygulanabilir. Sosyal medya hesapları, internet siteleri, mesajlaşma uygulamalarındaki gruplar ve elektronik iletişim araçları somut olayın özelliklerine göre basın ve yayın kapsamında değerlendirilebilir.

Deepfake içeriğin tamamen yapay şekilde üretilmesi hâlinde TCK’nın 134. maddesinin uygulanması her olayda otomatik değildir. Çünkü maddede özel hayata ait gerçek görüntü veya seslerin kaydedilmesi ya da ifşa edilmesi esas alınmaktadır. Bununla birlikte gerçek bir özel hayat görüntüsünün değiştirilerek kullanılması, özel görüntülerin montajlanması veya kişinin mahremiyet alanına ilişkin unsurların kullanılması hâlinde bu suç gündeme gelebilir.

Tamamen kurgusal bir cinsel görüntüde mağdurun yalnızca yüzünün kullanılması durumunda ise kişisel veriler, hakaret, kişilik hakkı ve diğer suç hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Uygulanacak suç tipi, videonun teknik incelemesi ve kullanım biçimi dikkate alınarak belirlenir.

Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı Kullanılması

Bir kişinin yüzü, fotoğrafı, görüntüsü ve onu belirlenebilir kılan ses kaydı kişisel veri niteliği taşıyabilir. Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesinde kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi; 136. maddesinde ise kişisel verilerin hukuka aykırı olarak bir başkasına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi suç olarak düzenlenmiştir.

Deepfake video hazırlamak amacıyla mağdurun fotoğraflarının sosyal medya hesabından indirilmesi, arşivlenmesi, yapay zekâ programına yüklenmesi, değiştirilmesi ve sonrasında üçüncü kişilerle paylaşılması kişisel veriler bakımından farklı işleme hareketleri meydana getirebilir. Ancak ceza sorumluluğu değerlendirilirken verinin herkese açık olup olmadığı, failin veriyi nasıl elde ettiği, hangi amaçla kullandığı ve paylaşım yapıp yapmadığı araştırılır.

Bir fotoğrafın internette bulunması, o fotoğrafın her amaçla kullanılabileceği anlamına gelmez. Kişi fotoğrafını mesleki tanıtım, arkadaşlarıyla iletişim veya belirli bir olayın paylaşılması amacıyla yayımlamış olabilir. Fotoğrafın alınarak cinsel, küçük düşürücü, yanıltıcı veya ticari bir içerikte kullanılması, başlangıçtaki alenileştirme amacıyla bağdaşmayabilir.

Hazırlanan içeriğin yalnızca failin telefonunda bulunması ile başka kişilere gönderilmesi arasında da fark vardır. TCK’nın 136. maddesi bakımından verinin başkasına verilmesi veya yayılması, daha ağır ve ayrı bir hukuki değerlendirmeyi gerektirir.

Deepfake İçeriklerde Hakaret Suçu

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövme niteliğindeki ifadeler kullanılması hakaret suçunu oluşturabilir. Hakaret yalnızca yazılı veya sözlü ifadelerle işlenmez. Görüntü, video, işaret ve benzeri araçlarla da kişinin toplum içindeki saygınlığı hedef alınabilir.

Bir kişinin gerçekte yaşamadığı cinsel bir ilişkiyi yaşıyormuş, suç işliyormuş, uyuşturucu kullanıyormuş veya aşağılayıcı bir davranışta bulunuyormuş gibi gösterilmesi, somut olayda kişinin şeref ve saygınlığına saldırı oluşturabilir. Videonun mizah veya şaka amacıyla hazırlandığının ileri sürülmesi tek başına hukuka uygunluk sağlamaz.

İçeriğin mağdurun huzurunda olmaksızın paylaşıldığı durumlarda hakaretin cezalandırılması bakımından ihtilat şartı da önem kazanabilir. Genel olarak hakaret içerikli fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği araştırılır. İnternet üzerinden kamuya açık paylaşım yapılması hâlinde aleniyet nedeniyle cezanın artırılması da gündeme gelebilir.

Her rahatsız edici, kaba veya seviyesiz paylaşım hakaret suçu oluşturmayabilir. Ceza mahkemesi; içeriğin bütünü, tarafların ilişkisi, paylaşımın yapıldığı ortam, kullanılan görüntünün niteliği ve toplumdaki algısını birlikte değerlendirir.

Cinsel İçerikli Deepfake Videolar

Bir kişinin yüzünün pornografik veya cinsel içerikli bir videoya yerleştirilmesi, deepfake teknolojisinin en ağır sonuç doğuran kullanım biçimlerinden biridir. Bu tür içerikler mağdurun aile hayatını, mesleki itibarını, psikolojik durumunu ve sosyal ilişkilerini ciddi biçimde etkileyebilir.

Cinsel içerikli deepfake videolarda uygulanabilecek suç tipi videonun niteliğine göre değişir. Gerçek mahrem görüntülerin kullanılması hâlinde özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelebilir. Mağdurun fotoğrafının hukuka aykırı biçimde alınması ve başkalarına gönderilmesi, kişisel verilere ilişkin suçlar kapsamında değerlendirilebilir. Görüntünün kişiyi küçük düşürmesi durumunda hakaret suçu da tartışılabilir.

İçeriğin mağdura cinsel amaçlarla gönderilmesi veya mağdurun cinsel yönden rahatsız edilmesi hâlinde TCK’nın 105. maddesinde düzenlenen cinsel taciz suçu gündeme gelebilir. Failin videoyu mağdur üzerinde baskı kurmak, ilişkiye zorlamak ya da cinsel taleplerde bulunmak için kullanması olayın hukuki niteliğini ağırlaştırabilir.

Çocuklara ait görüntülerin kullanıldığı içeriklerde çok daha ciddi ceza hukuku sonuçları doğabilir. Çocuk görüntülerinin cinsel içerikli materyallerde kullanılması veya bu tür materyallerin üretilmesi, bulundurulması ve paylaşılması TCK’nın müstehcenlik hükümleri kapsamında ayrıca incelenir. Bu tür dosyalarda içeriğin üretilme biçimi, cihazlardaki kayıtlar ve paylaşım hareketleri uzman bilirkişi incelemesine konu olabilir.

Şantaj ve Tehdit Amacıyla Kullanılması

Deepfake içerik mağduru belirli bir davranışa zorlamak amacıyla kullanılabilir. Fail, “Para göndermezsen videoyu ailene yollarım”, “Benimle görüşmezsen iş yerine gönderirim” veya “Şikâyetçi olursan görüntüleri yayımlarım” şeklinde baskı kuruyorsa şantaj suçu gündeme gelebilir.

Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesinde düzenlenen şantaj suçunda kişinin hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahisle başkasını kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya zorlama söz konusudur. Ayrıca kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidiyle yarar sağlanmaya çalışılması da şantaj kapsamında değerlendirilebilir.

Failin amacı para almak, ilişkiyi devam ettirmek, mağduru işten ayrılmaya zorlamak veya belirli bir konuda sessiz kalmasını sağlamak olabilir. Mağdurun istenen parayı göndermemiş ya da talebi yerine getirmemiş olması suçun oluşmasını her durumda engellemez. Suçun tamamlanma veya teşebbüs aşamasında kalıp kalmadığı somut olaya göre belirlenir.

İçerik doğrudan mağdurun veya yakınının hayatına, vücut bütünlüğüne ya da malvarlığına yönelik bir tehdit ile birlikte kullanılıyorsa TCK’nın tehdit hükümleri de ayrıca uygulanabilir.

Ses Klonlama ve Dolandırıcılık

Yapay zekâ yalnızca görüntü oluşturmak için değil, kişilerin sesini taklit etmek için de kullanılmaktadır. Özellikle şirket yöneticisinin, aile bireyinin, banka görevlisinin veya kamu görevlisinin sesi taklit edilerek para gönderilmesi istenebilir.

Örneğin bir şirket yöneticisinin sesi yapay zekâ ile oluşturularak muhasebe personeline “Acil olarak şu hesaba ödeme yap” denilmesi, dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir. Benzer şekilde anne, baba veya çocuğun sesi taklit edilerek “Kaza yaptım, acil para lazım” şeklinde talepte bulunulması da hileli davranışlarla mağdurun aldatılması niteliğinde olabilir.

Dolandırıcılık suçunun bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenmesi hâlinde nitelikli dolandırıcılık hükümleri uygulanabilir. Sahte ses kaydının WhatsApp, telefon, e-posta veya görüntülü görüşme üzerinden kullanılması; paranın banka hesabına, kripto varlık cüzdanına veya farklı bir ödeme sistemine gönderilmesi soruşturmanın kapsamını etkileyebilir.

Bu tür olaylarda arama kayıtları, banka hareketleri, IP bilgileri, mesaj içerikleri, kullanılan hesaplar ve cihaz incelemeleri önemli delillerdir. Para gönderildiği fark edildiğinde banka ile derhal iletişime geçilmesi ve gecikmeden savcılığa başvurulması gerekir.

İş Yerinde Deepfake Video Hazırlanması

Bir çalışanın fotoğrafının başka bir çalışan tarafından yapay zekâ ile değiştirilerek sevgiliymiş, öpüşüyormuş veya cinsel içerikli bir davranışta bulunuyormuş gibi gösterilmesi iş yerinde de ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir. Olay yalnızca çalışanlar arasındaki kişisel bir uyuşmazlık olarak değerlendirilmemelidir.

İçerik iş arkadaşlarına gönderilmişse ceza soruşturmasının yanında işverenin iş sağlığı, kişilik haklarının korunması ve çalışanlar arasındaki güvenli çalışma ortamını sağlama yükümlülüğü gündeme gelebilir. İşveren, çalışanların kişiliğini korumak ve işyerinde psikolojik veya cinsel tacize uğramamaları için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.

Mağdurun insan kaynaklarına veya etik birimine yaptığı bildirimler yazılı biçimde saklanmalıdır. E-posta, tutanak, başvuru numarası ve şirketin verdiği cevaplar ileride açılabilecek işçilik alacağı, manevi tazminat veya diğer davalarda önem taşıyabilir.

Videoyu hazırlayan çalışan bakımından disiplin soruşturması yürütülmesi ve olayın ağırlığına göre iş sözleşmesinin feshedilmesi gündeme gelebilir. Ancak fesih hakkının kullanılması, olayın ispatı, savunma alınması, hak düşürücü süreler ve işverenin iç düzenlemeleri bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

İşverenin bildirime rağmen hiçbir önlem almaması hâlinde işverenin hukuki sorumluluğu da tartışılabilir. Bununla birlikte işverenin ceza sorumluluğu, yalnızca olaydan haberdar olmasına değil; suç teşkil eden fiile katılımı, delilleri yok etmesi veya kanundan doğan özel yükümlülüklerini ihlal etmesi gibi somut durumlara bağlıdır.

Video Paylaşılmadan da Suç Oluşur mu?

Deepfake videonun hazırlanmış fakat hiç kimseyle paylaşılmamış olması, her durumda ceza sorumluluğunun bulunmadığı anlamına gelmez. Uygulanacak suç tipine göre sonuç değişebilir.

Örneğin hakaret suçunun oluşabilmesi için içeriğin mağdura yöneltilmesi veya mağdurun yokluğunda kanundaki ihtilat şartlarının gerçekleşmesi gerekir. Kişisel verileri yayma suçunda verinin bir başkasına verilmesi veya yayılması aranır. Buna karşılık kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi, özel görüntülerin kayda alınması ya da çocuklara ilişkin yasak içeriklerin üretilmesi ve bulundurulması bakımından paylaşım yapılmamış olması sorumluluğu ortadan kaldırmayabilir.

Bu nedenle “Videoyu yalnızca kendi telefonumda tuttum” savunması her olayda geçerli değildir. İçeriğin nasıl oluşturulduğu, hangi verilerin kullanıldığı, uygulamaya yüklenip yüklenmediği, bulut sisteminde saklanıp saklanmadığı ve başkalarına gösterilip gösterilmediği teknik inceleme sonucunda belirlenebilir.

Deepfake Suçlarında Şikâyet Süresi Ne Kadardır?

Deepfake olaylarında tek bir şikâyet süresinden söz etmek mümkün değildir. Çünkü olay kapsamında birden fazla suç oluşabilir ve bu suçların bazıları şikâyete bağlıyken bazıları savcılık tarafından resen soruşturulur.

Şikâyete bağlı suçlarda genel olarak mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Altı aylık süre, videonun hazırlandığı tarihten değil; mağdurun hem suç teşkil eden fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren değerlendirilir.

Ancak hakaret, özel hayatın gizliliğinin ihlali, cinsel taciz veya diğer suçlarda şikâyet şartı ve süre konusunda suçun nitelikli hâlleri ayrıca incelenmelidir. Kişisel verilere ilişkin bazı suçlar ise şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulabilir.

Bir eylem birden fazla suç oluşturuyorsa, şikâyet süresinin kaçırılması yalnızca şikâyete bağlı suç yönünden sonuç doğurabilir. Aynı olayda resen soruşturulan başka bir suç bulunması hâlinde soruşturma devam edebilir. Bu nedenle yalnızca “Altı ay geçti, artık hiçbir şey yapılamaz” şeklinde genel bir sonuca varılması doğru değildir.

Deepfake Videosunda Deliller Nasıl Korunur?

Dijital içerikler kısa sürede silinebilir, değiştirilebilir veya başka hesaplara taşınabilir. Bu nedenle mağdurun yalnızca ekran görüntüsü almakla yetinmemesi gerekir. Ekran görüntüsü önemli olmakla birlikte tek başına videonun kaynağını, paylaşım tarihini ve failin hesabını her zaman kesin biçimde göstermeyebilir.

Deliller korunurken mümkün olduğu ölçüde aşağıdaki işlemler yapılmalıdır:

1. İçeriğin tamamını kaydedin: Video, fotoğraf, ses kaydı, mesajlar ve paylaşım açıklaması birlikte saklanmalıdır.
2. URL adresini tespit edin: Sosyal medya gönderisinin, profilin ve videonun tam bağlantısı ayrı ayrı kaydedilmelidir.
3. Tarih ve saati gösterin: Ekran kaydı alınırken cihazın tarih ve saat bilgisi görünür hâlde tutulmalıdır.
4. Gönderen hesabı kaydedin: Kullanıcı adı, profil bağlantısı, görünen ad ve varsa telefon numarası belirlenmelidir.
5. Mesajların devamını saklayın: Yalnızca hakaret veya tehdit içeren cümle değil, konuşmanın öncesi ve sonrası da korunmalıdır.
6. Tanıkları belirleyin: İçeriği gören veya kendisine gönderilen kişilerin kimlik bilgileri not edilmelidir.
7. Noter veya uzman tespiti düşünün: İçeriğin silinme ihtimali varsa noter tespiti, bilirkişi incelemesi veya delil tespiti yolları değerlendirilebilir.
8. Orijinal dosyayı değiştirmeyin: Video üzerinde kesme, dönüştürme veya yeniden kaydetme işlemi yapılması dosyanın teknik verilerini etkileyebilir.

Cumhuriyet savcılığı soruşturma sırasında sosyal medya platformlarından kullanıcı ve trafik bilgilerini isteyebilir, şüphelinin telefon veya bilgisayarında inceleme yaptırabilir ve içeriğin yapay olarak üretilip üretilmediği konusunda bilirkişi raporu alabilir.

Mağdurun videoyu delil amacıyla saklaması hukuki sürecin yürütülmesi bakımından gerekli olabilir. Ancak özellikle cinsel içerikli görüntünün merak veya teşhir amacıyla başka kişilere gönderilmesi yeni bir hak ihlaline yol açabilir. Delil yalnızca avukat, kolluk, savcılık veya mahkeme gibi yetkili kişilerle ve gerekli ölçüde paylaşılmalıdır.

Deepfake İçerik İnternetten Nasıl Kaldırılır?

Deepfake içeriğin sosyal medya veya internet sitesinde yayımlanması hâlinde ceza şikâyeti içeriği otomatik olarak internetten kaldırmaz. Ceza soruşturması ile içeriğin kaldırılmasına yönelik işlemler çoğu zaman ayrı yürütülmelidir.

Öncelikle Instagram, Facebook, TikTok, YouTube, X veya ilgili internet sitesinin şikâyet mekanizması kullanılabilir. Başvuruda içeriğin yapay olarak üretildiği, mağdurun yüzü veya sesinin izinsiz kullanıldığı, mahremiyet ve kişilik haklarının ihlal edildiği açıkça belirtilmelidir.

İçerik özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa 5651 sayılı Kanun’un 9/A maddesi kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvuru imkânı değerlendirilebilir. Bu başvuruda ihlale konu içeriğin tam internet adreslerinin bildirilmesi ve özel hayatın hangi yönlerden ihlal edildiğinin açıklanması gerekir. Acil tedbir niteliğindeki başvurunun ardından kanunda belirtilen süre içinde sulh ceza hâkiminin onayına başvurulması gerekebilir.

Kişilik hakkı ihlalinin özel hayatın gizliliği kapsamında olmadığı veya kalıcı bir hukuki korumaya ihtiyaç bulunduğu durumlarda Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerine dayalı olarak görevli hukuk mahkemesinde dava açılması ve ihtiyati tedbir talep edilmesi mümkündür. Mahkemeden saldırının önlenmesi, durdurulması, hukuka aykırılığın tespiti ve kararın yayımlanması gibi taleplerde bulunulabilir.

İçerikte suç işlendiğine ilişkin yeterli şüphe bulunması hâlinde savcılıktan ilgili içeriğin korunması, failin tespiti ve gerekli koruma tedbirlerinin uygulanması da istenebilir. İçeriğin niteliği TCK’da veya özel kanunlarda erişimin engellenmesine imkân veren suçlardan birini oluşturuyorsa ceza soruşturması kapsamında erişimin engellenmesi gündeme gelebilir.

Her paylaşım için tam URL adresinin ayrı ayrı bildirilmesi önemlidir. Yalnızca kullanıcı profilinin veya platformun ana sayfasının belirtilmesi, talebin uygulanmasını güçleştirebilir.

Manevi Tazminat Davası Açılabilir mi?

Deepfake içerik nedeniyle kişinin onuru, itibarı, özel hayatı, görüntüsü veya sosyal çevresindeki saygınlığı zarar görmüşse manevi tazminat talep edilebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 58. maddesine göre kişilik hakkı zedelenen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık uygun miktarda para ödenmesini isteyebilir.

Tazminat miktarı her olayda farklı belirlenir. Mahkeme; paylaşımın ulaştığı kişi sayısını, içeriğin ne kadar süre yayında kaldığını, mağdurun toplumdaki ve mesleğindeki konumunu, failin kastını, içeriğin cinsel veya aşağılayıcı niteliğini, tarafların ekonomik durumunu ve saldırının sonuçlarını birlikte değerlendirebilir.

İçeriğin iş yerinde paylaşılması, mağdurun işini kaybetmesine, gelirinin azalmasına veya tedavi gideri yapmasına neden olmuşsa koşulları bulunması hâlinde maddi zararların da talep edilmesi mümkündür. Maddi zarar ile paylaşım arasındaki illiyet bağının belge ve delillerle ortaya konulması gerekir.

Tazminat davası doğrudan içeriği hazırlayan ve paylaşan kişiye karşı açılabilir. İçeriğin yayılmasına bilerek katkıda bulunan başka kişiler de kendi fiilleri oranında sorumlu tutulabilir. İnternet sitesi, şirket veya platform gibi tüzel kişilerin sorumluluğu ise içerikle ilişkileri, bildirimden sonra yaptıkları işlemler ve ilgili mevzuattaki yükümlülükleri dikkate alınarak değerlendirilir.

KVKK Kapsamında Başvuru Yapılabilir mi?

Fotoğraf, video ve ses kayıtları kişiyi belirli veya belirlenebilir kıldığı ölçüde kişisel veri niteliği taşıyabilir. Bu verilerin yapay zekâ uygulamasına yüklenmesi, değiştirilmesi, saklanması, aktarılması veya yayımlanması 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından kişisel veri işleme faaliyeti oluşturabilir.

Deepfake içeriği bir şirket, internet sitesi, işveren veya veri sorumlusu sıfatını taşıyan başka bir yapı hazırlamış ya da yayımlamışsa ilgili kişi öncelikle veri sorumlusuna başvurabilir. Başvuruda kişisel verilerin hangi amaçla işlendiği, kimlere aktarıldığı, verinin kaynağı ve silinmesi veya yok edilmesi talep edilebilir.

Veri sorumlusunun başvuruyu reddetmesi, süresinde cevap vermemesi veya cevabın yetersiz bulunması hâlinde şartları varsa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yoluna gidilebilir. Ancak kişisel veya aile içi faaliyetler, veri sorumlusu sıfatı ve Kanun’daki istisnalar her olay bakımından ayrıca incelenmelidir.

KVKK başvurusu ceza şikâyetinin veya tazminat davasının alternatifi değildir. Aynı olay nedeniyle kişisel verilerin korunması, ceza sorumluluğu ve özel hukuk sorumluluğu ayrı ayrı gündeme gelebilir.

Deepfake Olaylarında Gündeme Gelebilecek Suçlar ve Cezalar

Aşağıdaki tablo genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Uygulanacak suç, cezanın alt ve üst sınırı, artırım veya indirim nedenleri somut olayın tarihine ve özelliklerine göre belirlenir.

Failin aynı eylemiyle birden fazla suçun oluşması hâlinde fikri içtima, zincirleme suç veya gerçek içtima hükümleri gündeme gelebilir. Örneğin cinsel içerikli sahte videonun hazırlanması, mağdura gönderilmesi ve para istenmesi; kişisel veriler, hakaret, cinsel taciz ve şantaj suçları yönünden ayrı değerlendirmeler yapılmasını gerektirebilir.

Failin kamu görevlisi olması, belirli bir mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanması, içeriğin çocuğa karşı hazırlanması veya suçun örgütlü biçimde işlenmesi ceza sorumluluğunu etkileyebilir. Ayrıca yapay zekâ programını kullanan kişi dışında içeriği sipariş eden, paylaşan veya yayılmasına yardım eden kişiler hakkında iştirak hükümleri uygulanabilir.

Deepfake Mağduru Ne Yapmalıdır?

Yapay zekâ ile hazırlanmış sahte bir görüntüyle karşılaşan kişinin içeriği hemen sildirmeye çalışması doğaldır. Ancak içeriğin delilleri alınmadan silinmesi, failin tespitini zorlaştırabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca planlı hareket edilmelidir.

1. İçeriği ve bağlantıları güvenli biçimde kaydedin. Video, kullanıcı hesabı, mesajlar, tarih ve saat bilgileri birlikte saklanmalıdır.
2. İçeriği başkalarına yaymayın. Delil amacı dışında gönderilen her yeni paylaşım mağduriyetin büyümesine neden olabilir.
3. Platforma hukuki ihlal bildirimi yapın. Mahremiyet, taklit, sahte kimlik ve izinsiz görüntü kullanımı seçenekleri kullanılabilir.
4. Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun. Şüphelinin tespiti, cihaz incelemesi ve dijital kayıtların korunması talep edilmelidir.
5. Şikâyet süresini kontrol edin. Şikâyete bağlı suçlarda altı aylık sürenin geçmesi beklenmemelidir.
6. İçerik kaldırma ve tedbir yollarını değerlendirin. Özel hayat ihlali, kişilik hakkı davası ve platform başvuruları birlikte yürütülebilir.
7. Tazminat ve KVKK başvurularını inceleyin. İçeriği hazırlayan kişi dışında işveren, şirket veya veri sorumlusunun sorumluluğu bulunabilir.

Failin kimliği bilinmiyorsa sahte hesap, telefon numarası, banka hesabı, kullanıcı adı veya e-posta adresi üzerinden soruşturma başlatılabilir. Failin kesin kimliğinin başvuru sırasında bilinmesi zorunlu değildir. Şikâyet “kimliği belirsiz şüpheli” hakkında yapılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Sonuç

Yapay zekâ ile bir kişinin yüzünü, fotoğrafını veya sesini kullanarak sahte video hazırlamak Türk hukukunda tek başına “deepfake suçu” adı altında düzenlenmiş değildir. Bununla birlikte içeriğin hazırlanma ve kullanılma biçimine göre özel hayatın gizliliğini ihlal, kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi veya yayılması, hakaret, cinsel taciz, tehdit, şantaj, dolandırıcılık ve müstehcenlik suçları oluşabilir.

Mağdurun ceza şikâyetinin yanında içeriğin kaldırılması, kişilik hakkına yönelik saldırının durdurulması, manevi tazminat ve kişisel verilerin silinmesi gibi farklı hukuki yollara başvurması mümkündür. Özellikle şikâyete bağlı suçlarda altı aylık sürenin kaçırılmaması, dijital delillerin usulüne uygun biçimde korunması ve içeriğin daha fazla yayılmasının önlenmesi önem taşır.

Deepfake dosyalarında suç vasfı yalnızca videonun görünümüne göre belirlenmez. İçeriğin kaynağı, kullanılan gerçek veriler, paylaşım biçimi, failin amacı, mağdurun yaşı ve içeriğin ulaştığı kişi sayısı birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle her olayın kendi belgeleri ve teknik bulguları üzerinden incelenmesi gerekir.