TCK 188 – Uyuşturucu Madde Ticareti Suçu (İmal, Satma, Temin, Sevk/Nakil, Depolama)
TCK 188 uyuşturucu madde ticareti suçu, uygulamada “uyuşturucu satma” başlığıyla bilinse de; kanun yalnız satışı değil, imal, ithal/ihraç, satışa arz, başkasına verme/temin, sevk/nakil, depolama ve ticari amaçla bulundurma gibi pek çok fiili “ticaret” şemsiyesi altında düzenler.
Soruşturmanın ilk anından itibaren (ifade–arama–elkoyma–tutuklama/adli kontrol) atılan adımlar dosyanın seyrini belirler. Bu nedenle süreç, dosya özelinde ceza hukuku pratiğiyle, delilin hukuka uygunluğu ve suç vasfı birlikte değerlendirilerek yürütülmelidir.
Dosyanız TCK 188 mi, TCK 191 mi? Suç vasfı ve delil analizi için:
İstanbul Ceza Avukatı Ceza Hukuku HizmetleriTCK 188 Nedir?
TCK 188, uyuşturucu/uyarıcı maddelerin yasa dışı dolaşımını önlemeyi hedefler. Bu amaçla “tedarik zinciri”nin farklı aşamalarına (üretim–ithal/ihraç–dağıtım–satış) karşı ağır yaptırımlar öngörür. Uygulamada bu suçlamalar, çoğu zaman ağır ceza sonuçları ve özgürlüğü etkileyen tedbirlerle birlikte gündeme gelir.
Seçimlik Hareketler (Hangi Fiiller Suçu Oluşturur?)
TCK 188’de aşağıdaki fiillerden herhangi biri, somut olaya göre suçun oluşmasına yeterli olabilir:
- İmal: Uyuşturucu/uyarıcı nitelikte madde üretmek veya dönüştürmek.
- İthal/İhraç: Maddeyi ülkeye sokmak ya da ülkeden çıkarmak.
- Satma / Satışa arz: Bedelli devretmek veya satışa hazır şekilde sunmak.
- Temin / Başkasına verme: Bedelsiz dahi olsa bir başkasına sağlamak.
- Sevk / Nakil: Ticari amaçla bir yerden bir yere taşımak.
- Depolama: Dağıtım veya satış amacıyla saklamak.
- Ticari amaçla bulundurma: Kişisel kullanım değil, ticarete dönük bulundurma.
TCK 188 ile TCK 191 Farkı (Tablolu)
Dosyanın kaderini belirleyen soru: Madde kullanmak için mi, yoksa satmak/temin etmek için mi?
| Başlık | TCK 191 (Kullanım) | TCK 188 (Ticaret) |
|---|---|---|
| Amaç | Kişisel tüketim | Satma/temin/dağıtım veya ticari organizasyon |
| Delil tipi | Kullanıma işaret eden emareler | Paketleme, terazi, yazışma, para, alıcı, sevkiyat |
| Yargılama riski | Tedavi/denetimli süreç tartışmaları görülebilir | Ağır ceza sonuçları; tutuklama riski daha yüksektir |
Kullanım mı Ticaret mi? (Kriterler)
Kanunda “kesin gramaj sınırı” yoktur. Mahkemeler, ticari kastı olayın bütünü üzerinden değerlendirir. En sık kullanılan kriterler:
1) Paketleme ve satışa hazır form
Madde, satışa hazır küçük paketler halinde mi? Yoksa tek parça ve “kullanım” formuna yakın mı?
2) Hassas terazi ve ambalaj materyali
Terazi, kilitli poşet, çoklu paketleme malzemesi gibi unsurlar ticari kastı güçlendirebilir.
3) İletişim ve para trafiği
Mesajlaşmalar, HTS, banka transferleri, “sipariş–teslim” akışı gibi deliller ticaret iddiasını somutlaştırır.
4) Yakalanma biçimi ve saklama düzeni
Sevkiyat sırasında yakalanma, gizli bölme/zula, çoklu lokasyon ve depo düzeni “dağıtım zinciri” şüphesini artırabilir.
Nitelikli Haller (188/4, 188/5, 188/6 ve Uygulamadaki İnce Noktalar)
A) 188/4-b: “200 metre” + “umumi/umuma açık yer” şartı birlikte mi aranır?
Uygulamada en çok hata yapılan alanlardan biri budur. Bazı dosyalarda sadece “200 metre” ölçümüyle artırım yapılmaya çalışılır; oysa Yargıtay uygulamasında 188/4-b bakımından “mekân” şartının nasıl kurulacağı (umumi/umuma açık yer + mesafe) somut olay üzerinden tartışılır. Bu nedenle olay yeri tespiti, ölçüm yöntemi, krokiler ve mahkeme gerekçesi teknik olarak denetlenmelidir.
B) 188/5: “Birlikte işleme” otomatik artırım değildir
Çok sanıklı dosyada her zaman 188/5 uygulanmaz. “Aynı amaç doğrultusunda irade birleşmesi” aranır. Rol ayrımı (satıcı/taşıyıcı/ara kişi) doğru yapılmadığında ceza hatalı ağırlaşabilir.
C) 188/6: Meslek/konum nedeniyle özel değerlendirmeler
Reçeteyle satılması gereken uyuşturucu içerikli ilacın reçetesiz satılması gibi senaryolar, 188/6 çerçevesinde tartışılabilir. Burada mesleki yükümlülük, yetki sınırı ve eylemin “ticaret” niteliği birlikte değerlendirilir.
Arama–Elkoyma–Muhafaza Zinciri ve Hukuka Aykırı Delil
Uyuşturucu dosyalarında delillerin önemli bölümü arama–elkoyma işlemleriyle elde edilir. Aramanın dayanağı, kapsamı, tutanak düzeni; ayrıca maddenin numune alımı ve kriminal inceleme süreci (mühürleme/teslim-tesellüm) “delilin güvenilirliği” açısından kritik önemdedir.
- Arama kararının kapsamı (yer–zaman–gerekçe) doğru mu?
- Elkoyma tutanağı, numune alma ve mühürleme kayıtları tam mı?
- Muhafaza zinciri kopuk mu? (Teslim-tesellüm ve laboratuvar süreçleri)
- Kriminal rapor (tür–miktar) açık ve çelişkisiz mi?
Bu denetim özellikle ilk itiraz ve savunma planında belirleyicidir. Sürecin dosyaya uygun yürütülmesi için: İstanbul ceza avukatı.
Etkin Pişmanlık (TCK 192)
Etkin pişmanlık, soyut bir “kabul” değil; somut, doğrulanabilir, sonuç doğuran katkıyla anlam kazanır. Zamanlama (haber alınmadan önce/soruşturma sırasında) ve sağlanan bilginin niteliği, uygulama sonucunu belirler. Bu nedenle beyan stratejisi dosyanın delil yapısıyla birlikte planlanmalıdır.
Yargıtay Kararları (Uygulamada Öne Çıkan Başlıklar)
1) Uyuşturucu madde ticareti – temyiz incelemesi örneği
Uygulamada TCK 188 dosyalarında Yargıtay denetimi; delil–gerekçe–vasıf bütünlüğü üzerinden yapılır.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 06.02.2024, 2023/12188 E., 2024/15699 K.
2) Mesleki konum üzerinden 188/6 tartışması (eczacı örneği)
Reçeteyle satılması gereken uyuşturucu içerikli ilacın reçetesiz satılması senaryosunda, eylemin TCK 188/6 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde içtihat örneği bulunmaktadır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2024/8458 E., 2024/5393 K.
3) 188/4-b uygulamasında “umuma açık yer” + “200 metre” tartışması
188/4-b uygulamasında aranan şartların somut olayda nasıl kurulacağı, gerekçenin nasıl yazılacağı ve uygulama hataları bakımından içtihat tartışmaları vardır.
Değerlendirme notu ve içtihat tartışması: (umuma açık yer + 200 m şartı)
Sık Sorulan Sorular
Üzerimde uyuşturucu çıkarsa bu otomatik olarak TCK 188 midir?
Hayır. Ticari kastı gösteren somut emareler yoksa TCK 191 kapsamında değerlendirme yapılabilir. Paketleme, terazi, yazışma, para ve alıcı delilleri birlikte değerlendirilir.
“Temin etmek” (başkasına vermek) satış değilse yine de TCK 188 olur mu?
Somut olaya göre olabilir. Bedelsiz verme dahi, olayın niteliğine göre TCK 188 çatısı altında tartışılabilir. Kast ve delil seti belirleyicidir.
Okul/yurt/hastane yakınlığı (200 m) her zaman nitelikli hal mıdır?
Ölçüm, yerin niteliği ve şartların birlikte oluşup oluşmadığı dosya üzerinden teknik olarak değerlendirilir. Bu nedenle kroki, ölçüm yöntemi ve gerekçe denetimi önemlidir.
TCK 188/TCK 191 ayrımı ve delil hukuku açısından dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz:
İstanbul Ceza Avukatı Ceza Hukuku HizmetleriBilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya kapsamına göre değerlendirme değişebilir.