Araç değer kaybı, trafik kazası sonrasında aracın onarılmış olsa bile ikinci el piyasasında uğradığı piyasa değer düşüşü nedeniyle ortaya çıkan zarardır. Kazadan sonra aracın “değişen parça”, “boya”, “hasar kaydı” gibi unsurlarla satılırken daha düşük bedelle alıcı bulması, araç değer kaybı tazminatı talebini gündeme getirir.
Araç değer kaybı bedeli kural olarak:
Kazada kusurlu olan sürücü/araç sahibinden,
Kusurlu aracın Zorunlu Trafik Sigortası (Trafik Poliçesi) kapsamında sigorta şirketinden talep edilir.
Uygulamada en sık yöntem: Sigorta şirketine araç değer kaybı başvurusu yapmaktır. Sigorta ödeme yapmazsa veya düşük ödeme yaparsa; sigorta tahkim, arabuluculuk (uygulanabilir durumlarda) veya değer kaybı davası gündeme gelir.
Genel olarak araç değer kaybı talebi için şu kriterler önemlidir:
Trafik kazası gerçekleşmiş olmalı
Kaza tespit tutanağı, polis/jandarma tutanağı gibi kayıtlar gerekir.
Karşı tarafta kusur olmalı (tam kusur şart değil)
%100 kusurlu olmayan taraf, kusur oranına göre değer kaybı tazminatı isteyebilir. Örneğin %25 kusurluysan, çoğu durumda %75 üzerinden talep değerlendirilir.
Araçta hasar ve onarım olmalı
Parça değişimi, boya, kaporta-şasi işlemleri değer kaybını artırır. Ancak “küçük hasar”da da değer kaybı oluşabilir.
Değer kaybı gerçek ve ölçülebilir olmalı
Bu noktada ekspertiz raporu / değer kaybı raporu kritik rol oynar.
Not: “Aynı yerden tekrar hasar”, “çok eski hasarlar”, “kaza öncesi ağır hasarlı/pert kayıt” gibi durumlarda değer kaybı miktarı düşebilir veya tartışmalı hale gelebilir.
“Araç değer kaybı hesaplama” tek bir sihirli formül değildir; uygulamada şu başlıklar dikkate alınır:
Aracın marka-modeli, yaşı, kilometresi
Kaza öncesi piyasa rayiç değeri
Hasarın niteliği (kaporta, mekanik, elektronik, şasi/podye)
Parça değişimi ve boya sayısı
Onarımın kalitesi, servis kayıtları
Hasar kaydı/Tramer etkisi
Kusur oranı (kusur indirimi)
Bu nedenle “değer kaybı ne kadar çıkar?” sorusu genelde uzman raporu ile netleşir. Sigorta şirketleri çoğu zaman düşük hesap yapabildiği için bağımsız değer kaybı ekspertizi süreci talebi güçlendirir.
Kusurlu tarafın trafik sigortasına değer kaybı başvurusu yapılır. Başvuru sonrası ödeme yapılırsa dosya kapanır; yapılmazsa veya eksik yapılırsa ikinci aşamaya geçilir.
Sigortanın eksik/ret yanıtı sonrası (veya makul sürede ödeme yoksa), sigorta tahkim başvurusu ile daha hızlı sonuç alınabilir.
Tahkim tercih edilmiyorsa ya da somut durum dava gerektiriyorsa değer kaybı alacağı davası açılabilir.
Araç değer kaybı dosyası için genelde şu belgeler istenir:
Kaza tespit tutanağı / polis-jandarma tutanağı
Tramer/hasar kaydı ve kaza fotoğrafları
Ruhsat (araç tescil)
Sürücü belgesi fotokopisi
Onarım faturaları, servis kayıtları, değişen parça listesi
Ekspertiz raporu / değer kaybı raporu (varsa)
IBAN bilgisi
Kusur durumuna göre ek belgeler (tanık, kamera kaydı, bilirkişi vb.)
Pratik öneri: Fotoğraf ve parça değişim listesi değer kaybının ispatını güçlendirir.
Araç değer kaybı taleplerinde süre, olayın niteliğine ve sorumlulara göre değişebilir. Bu yüzden hak kaybı yaşamamak için kazadan sonra gecikmeden başvuru yapılması önemlidir.
En güvenli yaklaşım:
Kaza tarihi, kusur, taraflar, sigorta bilgileri ve mevcut belgelerle hızlı şekilde değerlendirme yapıp zamanaşımı riski oluşmadan başvuruyu tamamlamak.
Kusur oranını doğru tespit ettir: Kusur artarsa tazminat düşer.
Onarım belgelerini mutlaka sakla: Fatura, servis formu, değişen parça listesi.
Ekspertiz/değer kaybı raporu ile talebi somutlaştır: “Rakam” en güçlü argümandır.
Sigorta düşük ödeme yaparsa “kabul ettim” anlamına gelebilecek ibraname gibi belgeleri imzalamadan önce dikkat et.
Aynı araçta önceki hasarlar varsa, kazanın etkisini ayıran detaylı rapor al.
Genellikle kusurlu aracın trafik sigortası öder. Yetmediği durumda kusurlu sürücü/işleten sorumluluğu gündeme gelebilir.
Çoğu durumda tam kusurlu taraf kendi zararını karşı taraftan isteyemez. Kusur oranına göre değerlendirme yapılır.
Pert/total durumda değer kaybı yerine genellikle araç bedeli/hasar tazminatı tartışılır; somut olaya göre değişir.
Bazı hallerde alınabilir; ancak değer kaybının oluştuğu raporla gösterilmelidir.
Araç değer kaybı dosyaları çoğu zaman “küçük bir eksik belge” veya “hatalı kusur oranı” nedeniyle düşük ödeme ile kapanır. Bu nedenle değer kaybı hesaplama, ekspertiz raporu, sigorta başvurusu ve gerektiğinde tahkim/dava sürecinin profesyonel yönetilmesi, gerçek zararının tahsilini kolaylaştırır.
